{"author":null,"backreferences":[{"context_html":"<p>Nequaquam ergo credendum est, hyænam unquam mutare naturam: idem\r\nenim animal non habet simul ambo pudenda maris et feminæ, sicut\r\nnonnulli existimarunt, qui prodigiose<span class=\"pagenum\" id=\"Page_246\">[246]</span> hermaphroditos finxerunt, et\r\ninter marem et feminam, hanc masculo-feminam naturam innovarunt.\r\nValde autem falluntur, ut qui non animadverterint, quam sit filiorum\r\namans omnium mater et genetrix Natura: quoniam enim hoc animal,\r\nhyæna inquam, est salacissimum, sub cauda ante excrementi meatum,\r\nadnatum est ei quoddam carneum tuberculum, feminino pudendo figura\r\npersimile. Nullum autem meatum habet hæc figura carnis, qui in\r\nutilem aliquam desinat partem, vel in matricem inquam, vel in rectum\r\nintestinum: tantum habet magnam concavitatem, quæ inanem excipiat\r\nlibidinem, quando aversi fuerint meatus, qui in concipiendo fetu\r\noccupati sunt. Hoc ipsum autem et masculo et feminæ hyænæ adnatum\r\nest, quod sit insigniter pathica: masculus enim vicissim et agit, et\r\npatitur: unde etiam rarissime inveniri potest hyæna femina: non enim\r\nfrequenter concipit hoc animal, cum in eis largiter redundet ea, que\r\npræter naturam est, satio. Hac etiam ratione mihi videtur Plato in\r\n<i>Phædro</i>, amorem puerorum repellens, eum appellare bestiam, quod\r\nfrenum mordentes, qui se voluptatibus dedunt, libidinosi, quadrupedum\r\ncoeunt more, et filios seminare conantur. Impios “autem tradidit\r\nDeus,” ut ait Apostolus,<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_566\" id=\"FNanchor_566\">[566]</a> “in perturbationes ignominiæ: nam et\r\nfeminæ eorum mutaverunt naturalem usum in eum, qui est præter naturam:\r\nsimiliter autem et masculi eorum, relicto usu naturali, exarserunt\r\nin desiderio sui inter se invicem, masculi in masculos turpitudinem\r\noperantes, et mercedem, quam oportuit, erroris sui in se recipientes.”\r\nAt vero ne libidinosissimis quidem animantibus concessit natura in\r\nexcrementi meatum semen immittere: urina enim in vesicam excernitur,\r\nhumefactum alimentum in ventrem, lacryma vero in oculum, sanguis in\r\nvenas, sordes in aures, mucus in nares defertur: fini autem recti\r\nintestini, sedes cohæret, per quam excrementa exponuntur. Sola ergo\r\nvaria in hyænis natura, superfluo coitui superfluam hanc partem\r\nexcogitavit, et ideo est etiam aliquantisper concavum, ut prurientibus\r\npartibus inserviat, exinde autem excæcatur concavitas: non fuit enim\r\nres fabricata ad generationem. Hinc nobis manifestum atque adeo in\r\nconfesso est, vitandos esse cum masculis concubitus, et infrugiferas\r\nsationes,<span class=\"pagenum\" id=\"Page_247\">[247]</span> et Venerem præposteram, et quæ natura coalescere non\r\npossunt, androgynorum conjunctiones, ipsam naturam sequentibus, quæ\r\nid per partium prohibet constitutionem, ut quæ masculum non ad semen\r\nsuscipiendum, sed ad id effundendum fecerit. Jeremias autem, hoc est,\r\nper ipsum loquens Spiritus, quando dicit: “Spelunca hyænæ facta est\r\ndomus mea,”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_567\" id=\"FNanchor_567\">[567]</a> id quod ex mortuis constabat corporibus detestans\r\nalimentum, sapienti allegoria reprehendit cultum simulacrorum: vere\r\nenim oportet ab idolis esse puram domum Dei viventis. Rursus Moyses\r\nlepore quoque vesci prohibet. Omni enim tempore coit lepus, et salit,\r\nassidente femina, eam a tergo aggrediens: est enim ex iis, quæ retro\r\ninsiliunt. Concipit autem singulis mensibus, et superfetat; init\r\nautem, et parit; postquam autem peperit, statim a quovis initur\r\nlepore (neque enim uno contenta est matrimonio) et rursus concipit,\r\nadhuc lactans: habet enim matricem, cui sunt duo sinus, et non unus\r\nsolus matricis vacuus sinus, est ei sufficiens sedes ad receptaculum\r\ncoitus (quidquid enim est vacuum, desiderat repleri); verum accidit,\r\nut cum uterum gerunt, altera pars matricis desiderio teneatur et\r\nlibidine furiat; quocirca fiunt eis superfetationes. A vehementibus\r\nergo appetitionibus, mutuisque congressionibus, et cum prægnantibus\r\nfeminis conjunctionibus, alternisque initibus, puerorumque stupris,\r\nadulteriis et libidine abstinere, hujus nos ænigmatis adhortata est\r\nprohibitio. Idcirco aperte, et non per ænigmata Moyses prohibuit,\r\n“Non fornicaberis; non mœchaberis; pueris stuprum non inferes,”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_568\" id=\"FNanchor_568\">[568]</a>\r\ninquiens. Logi itaque præscriptum totis viribus observandum, neque\r\nquidquam contra leges ullo modo faciendum est, neque mandata sunt\r\ninfirmanda. Malæ enim cupiditati nomen est ὔβρις, “petulantia;” et\r\nequum cupiditatis, “petulantem” vocavit Plato, cum legisset, “Facti\r\nestis mihi equi furentes in feminas.”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_569\" id=\"FNanchor_569\">[569]</a> Libidines autem supplicium\r\nnotum nobis facient illi, qui Sodomam accesserunt, angeli. Ii eos, qui\r\nprobro illos afficere voluerunt, una cum ipsa civitate combusserunt,\r\nevidenti hoc indicio ignem, qui est fructus libidinis, describentes.\r\nQuæ enim veteribus acciderunt, sicut ante diximus, ad nos admonendos\r\nscripta sunt, ne eisdem<span class=\"pagenum\" id=\"Page_248\">[248]</span> teneamur vitiis, et caveamus, ne in pœnas\r\nsimiles incidamus. Oportet autem filios existimare, pueros; uxores\r\nautem alienas intueri tanquam proprias filias: voluptates quippe\r\ncontinere, ventrique et iis quæ sunt infra ventrem, dominari, est\r\nmaximi imperii. Si enim ne digitum quidem temene movere permittit\r\nsapienti ratio, ut confitentur Stoici, quomodo non multo magis iis,\r\nqui sapientiam persequuntur, in eam, qua coitur, particulam dominatus\r\nest obtinendus? Atque hac quidem de causa videtur esse nominatum\r\npudendum, quod hac corporis parte magis, quam qualibet alia, cum pudore\r\nutendum sit; natura enim sicut alimentis, ita etiam legitimis nuptiis,\r\nquantum convenit, utile est, et decet, nobis uti permisit: permisit\r\nautem appetere liberorum procreationem. Quicumque autem, quod modum\r\nexcedit, persequuntur, labuntur in eo quod est secundum naturam, per\r\ncongressus, qui sunt præter leges, seipsos lædentes. Ante omnia enim\r\nrecte habet, ut nunquam cum adolescentibus perinde ac cum feminis,\r\nVeneris utamur consuetudine. Et ideo “non esse in petris et lapidibus\r\nseminandum” dicit, qui a Moyse factus est philosophus, “quoniam nunquam\r\nactis radicibus genitalem sit semen naturam suscepturum.” Logos\r\nitaque per Moysen apertissime præcepit: “Et cum masculo non dormies\r\nfeminino concubitu: est enim abominatio.”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_570\" id=\"FNanchor_570\">[570]</a> Accedit his, quod “ab\r\nomni quoque arvo feminino esse abstinendum” præterquam a proprio, ex\r\ndivinis Scripturis colligens præclarus Plato consuluit lege illinc\r\naccepta: “Et uxori proximi tui non dabis concubitum seminis, ut\r\npolluaris apud ipsam.<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_571\" id=\"FNanchor_571\">[571]</a> Irrita autem sunt et adulterina concubinarum\r\nsemina. Ne semina, ubi non vis tibi nasci quod seminatum est. Neque\r\nullam omnino tange mulierem, præterquam tuam ipsius uxorem,” ex qua\r\nsola tibi licet carnis voluptates percipere ad suscipiendam legitimam\r\nsuccessionem. Hæc enim Logo sola sunt legitima. Eis quidem certe, qui\r\ndivini muneris in producendo opificio sunt participes, semen non est\r\nabjiciendum, neque injuria afficiendum, neque tanquam si cornibus semen\r\nmandes seminandum est. Hic ipse ergo Moyses cum ipsis quoque prohibet\r\nuxoribus congredi, si forte<span class=\"pagenum\" id=\"Page_249\">[249]</span> eas detineant purgationes menstruæ. Non\r\nenim purgamento corporis genitale semen, et quod mox homo futurum est,\r\npolluere est æquum, nec sordido materiæ profluvio, et, quæ expurgantur,\r\ninquinamentis inundare ac obruere; semen autem generationis degenerat,\r\nineptumque redditur, si matricis sulcis privetur. Neque vero ullum\r\nunquam induxit veterum Hebræorum coeuntem cum sua uxore prægnante. Sola\r\nenim voluptas, si quis ea etiam utatur in conjugio, est præter leges,\r\net injusta, et a ratione aliena. Rursus autem Moyses abducit viros a\r\nprægnantibus, quousque pepererint. Revera enim matrix sub vesica quidem\r\ncollocata, super intestinum autem, quod rectum appellatur, posita,\r\nextendit collum inter humeros in vesica; et os colli, in quod venit\r\nsemen, impletum occluditur, illa autem rursus inanis redditur, cum\r\npartu purgata fuerit: fructu autem deposito, deinde semen suscipit.\r\nNeque vero nobis turpe est ad auditorum utilitatem nominare partes,\r\nin quibus fit fetus conceptio, quæ quidem Deum fabricari non puduit.\r\nMatrix itaque sitiens filiorum procreationem, semen suscipit,\r\nprobrosumque et vituperandum negat coitum, post sationem ore clauso\r\nomnino jam libidinem excludens. Ejus autem appetitiones, quæ prius in\r\namicis versabantur complexibus, intro conversæ, in procreatione sobolis\r\noccupatæ, operantur una cum Opifice. Nefas est ergo operantem jam\r\nnaturam adhuc molestia afficere, superflue ad petulantem prorumpendo\r\nlibidinem. Petulantia autem, quæ multa quidem habet nomina, et multas\r\nspecies, cum ad hanc veneream intemperantiam deflexerit, λαγνεία, id\r\nest “lascivia,” dicitur; quo nomine significatur libidinosa, publica,\r\net incesta in coitum propensio: quæ cum aucta fuerit, magna simul\r\nmorborum convenit multitudo, obsoniorum desiderium, vinolentia et amor\r\nin mulieres; luxus quoque, et simul universarum voluptatum studium; in\r\nquæ omnia tyrannidem obtinet cupiditas. His autem cognatæ innumerabiles\r\naugentur affectiones, ex quibus mores intemperantes ad summum\r\nprovehuntur. Dicit autem Scriptura: “Parantur intemperantibus flagella,\r\net supplicia humeris insipientium:”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_572\" id=\"FNanchor_572\">[572]</a> vires<span class=\"pagenum\" id=\"Page_250\">[250]</span> intemperantiæ, ejusque\r\nconstantem tolerantiam, vocans “humeros insipientium.” Quocirca,\r\n“Amove a servis tuis spes inanes, et indecoras,” inquit, “cupiditates\r\naverte a me. Ventris appetitio et coitus ne me apprehendant.”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_573\" id=\"FNanchor_573\">[573]</a>\r\nLonge ergo sunt arcenda multifaria insidiatorum maleficia; non ad\r\nsolam enim Cratetis Peram, sed etiam ad nostram civitatem non navigat\r\nstultus parasitus, nec scortator libidinosus, qui posteriori delectatur\r\nparte: non dolosa meretrix, nec ulla ejusmodi alia voluptatis\r\nbellua. Multa ergo nobis per totam vitam seminetur, quæ bona sit et\r\nhonesta, occupatio. In summa ergo, vel jungi matrimonio, vel omnino\r\na matrimonio purum esse oportet; in quæstione enim id versatur, et\r\nhoc a nobis declaratum est in libro <i>De continentia</i>. Quod si\r\nhoc ipsum, an ducenda sit uxor, veniat in considerationem: quomodo\r\nlibere permittetur, quemadmodum nutrimento, ita etiam coitu semper\r\nuti, tanquam re necessaria? Ex eo ergo videri possunt nervi tanquam\r\nstamina distrahi, et in vehementi congressus intensione disrumpi. Jam\r\nvero offundit etiam caliginem sensibus, et vires enervat. Patet hoc et\r\nin animantibus rationis expertibus, et in iis, quæ in exercitatione\r\nversantur, corporibus; quorum hi quidem, qui abstinent, in certaminibus\r\nsuperant adversarios; illa vero a coitu abducta circumaguntur, et\r\ntantum non trahuntur, omnibus viribus et omni impetu tandem quasi\r\nenervata. “Parvam epilepsiam” dicebat “coitum” sophista Abderites\r\nmorbum immedicabilem existimans. Annon enim consequuntur resolutiones,\r\nquæ exinanitionis ejusque, quod abscedit, magnitudini ascribuntur?\r\n“homo enim ex homine nascitur et evellitur.” Vide damni magnitudinem:\r\ntotus homo per exinanitionem coitus abstrahitur. Dicit enim: “Hoc\r\nnunc os ex ossibus meis, et caro ex carne mea.”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_574\" id=\"FNanchor_574\">[574]</a> Homo ergo tantum\r\nexinanitur semine, quantus videtur corpore; est enim generationis\r\ninitium id, quod recedit: quin etiam conturbat ebullitio materiæ\r\net compagem corporis labefactat et commovet. Lepide ergo ille, qui\r\ninterroganti, “Quomodo adhuc se haberet ad res venereas,” respondit:\r\n“Bona verba, quæso: ego vero lubentissime isthinc, tanquam ab agresti\r\net insano domino, profugi.”<span class=\"pagenum\" id=\"Page_251\">[251]</span> Verum concedatur quidem et admittatur\r\nmatrimonium: vult enim Dominus humanum genus repleri; sed non dicit,\r\nEstote libidinosi: nec vos, tanquam ad coitum natos, voluit esse\r\ndeditos voluptati. Pudore autem nos afficiat Pædagogus, clamans per\r\nEzechielem: “Circumcidamini fornicationem vestram.” Aliquod tempus ad\r\nseminandum opportunum habent quoque rationis expertia animantia. Aliter\r\nautem coire, quam ad liberorum procreationem, est facere injuriam\r\nnaturæ; qua quidem oportet magistra, quas prudenter introducit temporis\r\ncommoditates, diligenter observare, senectutem, inquam, et puerilem\r\nætatem. His enim nondum concessit, illos autem non vult amplius uxores\r\nducere. Sed non vult homines semper dare operam matrimonio. Matrimonium\r\nautem est filiorum procreationis appetitio, non inordinata seminis\r\nexcretio, quæ est et præter leges et a ratione aliena. Secundum naturam\r\nautem nobis vita universa processerit, si et ab initio cupiditates\r\ncontineamus, et hominum genus, quod ex divina providentia nascitur,\r\nimprobis et malitiosis non tollamus artibus: eæ enim, ut fornicationem\r\ncelent, exitialia medicamenta adhibentes, quæ prorsus in perniciem\r\nducunt, simul cum fetu omnem humanitatem perdunt. Cæterum, quibus\r\nuxores ducere concessum est, iis Pædagogo opus fuerit, ut non interdiu\r\nmystica naturæ celebrentur orgia, nec ut aliquis ex ecclesia, verbi\r\ngratia, aut ex foro mane rediens, galli more coeat, quando orationis,\r\net lectionis, et eorum quæ interdiu facere convenit, operum tempus\r\nest. Vespere autem oportet post convivium quiescere, et post gratiarum\r\nactionem, quæ fit Deo pro bonis quæ percepimus. Non semper autem\r\nconcedit tempus natura, ut peragatur congressus matrimonii; est enim\r\neo desiderabilior conjunctio, quo diuturnior. Neque vero noctu,\r\ntanquam in tenebris, immodeste sese ac intemperanter gerere oportet,\r\nsed verecundia, ut quæ sit lux rationis, in animo est includenda.\r\nNihil enim a Penelope telam texente differemus, si interdiu quidem\r\ntexamus dogmata temperantiæ; noctu autem ea resolvamus, cum in cubile\r\nvenerimus. Si enim honestatem exercere oportet, multo magis tuæ uxori\r\nhonestas est ostendenda, inhonestas vitando conjunctiones: et quod\r\ncaste cum proximis verseris, fide<span class=\"pagenum\" id=\"Page_252\">[252]</span> dignum e domo adsit testimonium.\r\nNon enim potest aliquid honestum ab ea existimari, apud quam honestas\r\nin acribus illis non probatur certo quasi testimonio voluptatibus.\r\nBenevolentia autem quæ præceps fertur ad congressionem, exiguo tempore\r\nfloret, et cum corpore consenescit; nonnunquam autem etiam præsenescit,\r\nflaccescente jam libidine, quando matrimonialem temperantiam meretriciæ\r\nvitiaverint libidines. Amantium enim corda sunt volucria, amorisque\r\nirritamenta exstinguuntur sæpe pœnitentia; amorque sæpe vertitur\r\nin odium, quando reprehensionem senserit satietas. Impudicorum\r\nvero verborum, et turpium figurarum, meretriciorumque osculorum,\r\net hujusmodi lasciviarum nomina ne sunt quidem memoranda, beatum\r\nsequentibus Apostolum, qui aperte dicit: “Fornicatio autem et omnis\r\nimmunditia, vel plura habendi cupiditas, ne nominetur quidem in vobis,\r\nsicut decet sanctos.”<a class=\"fnanchor pginternal\" href=\"#Footnote_575\" id=\"FNanchor_575\">[575]</a> Recte ergo videtur dixisse quispiam: “Nulli\r\nquidem profuit coitus, recte autem cum eo agitur, quem non læserit.”\r\nNam et qui legitimus, est periculosus, nisi quatenus in liberorum\r\nprocreatione versatur. De eo autem, qui est præter leges, dicit\r\nScriptura: “Mulier meretrix apro similis reputabitur. Quæ autem viro\r\nsubjecta est, turris est mortis iis, qui ea utuntur.” Capro, val apro,\r\nmeretricis comparavit affectionem. “Mortem” autem dixit “quæsitam,”\r\nadulterium, quod committitur in meretrice, quæ custoditur. “Domum”\r\nautem, et “urbem,” in qua suam exercent intemperantiam. Quin etiam quæ\r\nest apud vos poetica, quodammodo ea exprobrans, scribit:</p>","headings":["THE WRITINGS OF CLEMENT OF ALEXANDRIA.","THE INSTRUCTOR.","BOOK II.","CHAPTER X. QUÆNAM DE PROCREATIONE LIBERORUM TRACTANDA SINT."],"marker_anchor":"FNanchor_569","paragraph_id":"pg71937-paragraph-436"}],"canonical_references":[],"date_end":null,"date_start":null,"deduplication_fingerprint":"117febd136c981c7f1b416a3ed1b7db8e112ca8aad79e54f7d8d511b0b8c6e76","edition_title":"The writings of Clement of Alexandria, Vol. 1 (of 2)","edition_translators":["William Wilson"],"edition_year":1867,"explicit_reference_candidates":[{"book":"JER","chapter":5,"kind":"unreviewed","source_notation":"Jer. v. 8","verse":8,"verse_end":8}],"headings":[],"id":"pg71937-Footnote_569","license_url":"https://www.gutenberg.org/policy/license.html","public_import_allowed":false,"record_kind":"original-editor-translator-note","review_required":["work and recension attribution","original-work chronology","Bible reference numbering and citation kind","English edition rights and attribution"],"review_status":"needs_review","rights_evidence":"Project Gutenberg metadata: Public domain in the USA. Existing 1867 English translation; translator died 1875. Electronic transcription subject to Project Gutenberg reuse terms.","source_anchor":"Footnote_569","source_ebook":71937,"source_html":"<div class=\"footnote\">\n<p><a class=\"label pginternal\" href=\"#FNanchor_569\" id=\"Footnote_569\">[569]</a> Jer. v. 8.</p>\n</div>","source_sha256":"8e5c5bc39922dbad2626ac7651c2eb2e3d94cdcbd721f781e9792143ebb1cd03","source_url":"https://www.gutenberg.org/cache/epub/71937/pg71937-images.html#Footnote_569","text_sha256":"39a75c34ac25d908efe86c62d8e32f3648941f5fda34999dfe638f1319f74ed1","verified":false,"work_id":null}