ἐπὶ τῇ
ἀναδείξει.
The Benedictine note is: “Non respicit Basilius ad
ritum ostensionis Eucharistiæ, ut multi existimarunt, sed
potius ad verba Liturgiæ ipsi ascriptæ, cum petit
sacerdos, ut veniat Spiritus sanctus ἁγιάσαι και
ἀναδεῖξαι
τὸν μὲν
ἄρτον
τοῦτον αὐτὸ
τὸ τίμιον
σῶμα τοῦ
κυρίου. Haec autem
verba ἐπὶ τῇ
ἀναδειξει,
sic reddit Erasmus,cum ostenditur. Vituperat
eum Ducæus; sicque ipse vertit, cum conficitur, atque
hanc interpretationem multis exemplis confirmat. Videtur
tamen nihil prorsus vitii habitura haec interpretatio,
Invocationis verba cum ostenditur panis Eucharistiæ, id
est, cum panis non jam panis est, sed panis Eucharistiæ, sive
corpus Christi ostenditur; et in liturgia, ut sanctificet et
ostendat hunc quidem panem, ipsum pretiosum corpus Domini.
Nam 10 Cur eam vocem reformidemus, qua Latini uti
non dubitant, ubi de Eucharistia loquuntur? Quale est illud
Cypriani in epistola 63 ad Cæcilium: Vino Christi
sanguis ostenditur. Sic etiam Tertullianus I. Marc.
c. 14: Panem quo ipsum corpus suum repræsentat
20 Ut Græce, ἀναδεῖξαι,
ἀποφαίνειν,
ita etiam Latine, ostendere, corpus Christi
præsens in Eucharistia significatione quodam modo
exprimit. Hoc enim verbum non solum panem fieri corpus
Domini significat, sed etiam fidem nostram excitat, ut illud
corpus sub specie panis videndum, tegendum, adorandum ostendi
credamus. Quemadmodum Irenæus, cum ait lib. iv. cap.
33: Accipiens panem suum corpus esse confitebatur, et
temperamentum calicis suum sanguinem conformavit, non solum
mutationem panis et vini in corpus et sanguinem Christi exprimit,
sed ipsam etiam Christi asseverationem, quæ hanc nobis
mutationem persuadet: sic qui corpus Christi in Eucharistia
ostendi et repræsentari dicunt, non modo jejuno et exiliter
loqui non videntur, sed etiam acriores Christi præsentis
adorandi stimulos subjicere. Poterat ergo retineri
interpretatio Erasmi; sed quia viris eruditis displicuit, satius
visum est quid sentirem in hac nota
exponere.”
This view of the meaning of ἀναδείκνυσθαι
and ἀνάδειξις
as being equivalent to ποιεῖν and
ποίησις is borne
out and illustrated by Suicer, S.V. “Ex his jam satis
liquere arbitror ἀναδειξαι
apud Basilium id esse quod alii Græci patres dicunt
ποιεῖν vel
ἀποφαίνειν
σῶμα
χριστοῦ.”
It is somewhat curious to find Bellarmine
(De Sacr. Euch. iv. § 14) interpreting the prayer to God
εὐλογῆσαι
καὶ ἁγιάσαι
καὶ
ἀναδεῖξαι to mean
“ostende per effectum salutarem in mentibus nostris
istum panem salutificatum non esse panem vulgarem sed
cœlestem.”