astical reasons and questions capable of mutual solution; by unlawful congregationsgatherings
224
held by disorderly presbyters or bishops or by uninstructed laymen. As, for instance, if a
man be convicted of crime, and prohibited from discharging ministerial functions, and then
refuses to submit to the canons, but arrogates to himself episcopal and ministerial rights,
and persons leave the Catholic Church and join him, this is unlawful assembly. To disagree
with members of the Church about repentance, is schism. Instances of heresy are those of
the Manichæans, of the Valentinians, of the Marcionites, and of these Pepuzenes; for with
them there comes in at once their disagreement concerning the actual faith in God. So it
seemed good to the ancient authorities to reject the baptism of heretics altogether, but to
admit that of schismatics,2619 on the ground that they still belonged to the Church.
As to those who assembled in unlawful congregations, their decision was to join them
again to the Church, after they had been brought to a better state by proper repentance and
rebuke, and so, in many cases, when men in orders2620 had rebelled with the disorderly, to
propter episcopalem dissensionem ab ecclesiâ separetur; quod quidem in principio aliquâ ex parte intelligi queat.
Cæterum nullum schisma non sibi aliquam confingit hæresim, ut recte ab ecclesia recessisse videatur.” To these
may be added Aug. (Quæst. in Matt. xi. 2): “Solet autem etiam quæri schismatici quid ab hæreticis distent, et
hoc inveniri quod schismaticos non fides diversa faciat sed communionis disrupta societas. Sed utrum inter zizania
numerandi sint dubitari potest, magis autem videntur spicis corruptis esse similiores, vel paleis aristarum fractis,
vel scissis et de segete abruptis.”
2619 τῶν ἀποσχισάντων, ὡς ἔτι ἐκ τῆς ἐκκλησίας ὄντων. The Ben. note is “Quod autem addit Basilius, ut
adhuc ex Ecclesia exsistentium, non idcirco addit quod schismaticos in Ecclesiæ membris numeraret. Illius verba
si quis in deteriorem partem rapiat, facilis et expedita responsio, Nam sub finem hujus, canonis de Encratitis ipsis,
id est, de hæreticis incarnationem et Dei singularitatem negantibus, ait sibi non jam integrum esse eos qui huic
sectæ conjuncti sunt ab Ecclesia separare, quia duos eorum episcopos sine baptismo ac sine nova ordinatione re-
ceperat. Nemo autem suspicabitur Basilium ejusmodi hæreticos ab Ecclesia alienissimos non judicasse. Quare
quidquid schismaticis tribuit, in sola baptismi societate positum est. Nam cum Cyprianus et Firmilianus schis-
maticos et hæreticos ita ab Ecclesia distractos crederent, ut nihil prosus ad eos ex fontibus Ecclesiæ perflueret; Ba-
silius huic sententiæ non assentitur, et in schismaticis quia fidem Ecclesiæ retinent, vestigium quoddam agnoscit
necessitudinis et societatis cum Ecclesia, ita ut valida sacramentorum administratio ab Ecclesia ad illos permanare
possit. Hinc sibi integrum negat detestandos hæreticos ab Ecclesia separare, quorum baptisma ratum habuerat.
Idem docent duo præstantissimi unitatis defensores. Optatus et Augustinus. Quod enim scissum est, inquit
Optatus lib. iii. n. 9, ex parte divisum est, non ex toto: cum constet merito, quia nobis et vobis ecclesiastica una
est conversatio, et si hominum litigant mentes, non litigant sacramenta. Vid. lib. iv. n. 2. Sic etiam Augustinus
lib. i. De baptismo n. 3: Itaque isti (hæretici et schismatici) in quibusdam rebus nobiscum sunt: in quibus autem
nobiscum non sunt, ut veniendo accipiant, vel redeundo recipiant, adhortamur. Vid. lib. iii. n. 26. Sic ex Basilio
hæretici nobiscum sunt quoad baptisma.”
2620 τους ἐν βαθμῷ. cf. note on p. 218.
650
To Amphilochius, concerning the Canons.